Cookie Deze website serveert cookies voor advertenties. Ga alleen door als u dit goed vindt.   |   Balk inklappen   |   Meer informatie

Erfrecht

Wat is erfrecht?

Erfrecht is een complex rechtsgebied waar bijna iedereen in zijn leven ooit mee te maken krijgt. Of het nu gaat om het regelen van de eigen nalatenschap of het aanvaarden van een erfenis. Hieronder worden enkele erfrechtelijke onderwerpen toegelicht.

Erfenis aanvaarden?

Wanneer iemand overlijdt, hebben de erfgenamen de keuze uit (zuiver) aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen van de erfenis.
  • Zuiver aanvaarden
    Voor de erfgenamen is het niet altijd even duidelijk of een nalatenschap vooral uit bezittingen of vooral uit schulden bestaat. Een nalatenschap kan immers ook negatief zijn.
    Een zuivere aanvaarding kan op drie manieren plaatsvinden:
    • bij de griffie van de rechtbank een verklaring afleggen
    • het niet tijdig uitbrengen van een keuze
    • gedragingen van de erfgenaam. Zoals het ontruimen van het huis.
    Welke gedragingen leiden tot impliciete aanvaarding is voor veel mensen onduidelijk. Vandaar dat een wetswijziging in 2016 werd doorgevoerd die een erfgenaam beschermd tegen onverwachte schulden door de erflater. Een erfgenaam kan bij een onverwachte schuld aan de kantonrechter vragen om hem te machtigen de nalatenschap alsnog beneficiair te aanvaarden. Dat verzoek aan de kantonrechter moet plaatsvinden binnen 3 maanden na ontdekking van de schuld. De erfgenaam heeft overigens wel een onderzoeksplicht zodat niet alle verzoeken zullen worden gehonoreerd.
  • Beneficiair aanvaarden
    Door beneficiair te aanvaarden loopt de erfgenaam niet het risico dat hij moet opdraaien voor de schuld die voortvloeit uit een negatieve nalatenschap. Wie beneficiair aanvaardt, zegt feitelijk dat hij de erfenis alleen accepteert voor zover deze positief is.
  • Verwerpen
    Is er sprake van een negatieve nalatenschap, dan kan de erfgenaam de erfenis ook verwerpen. Hierdoor is hij erfgenaam-af en kan hij niet aansprakelijk worden gesteld voor de schulden.

Verklaring van erfrecht

Een notaris is degene die deze verklaring opstelt. Hij onderzoekt of iemand is overleden, een testament had en wie de ergenamen zijn. Als er iemand is gemachtigd om de erfenis af te wikkelen dan wordt dat eveneens in de verklaring van erfrecht opgenomen.
De erfgenamen kunnen met deze verklaring aantonen dat zij recht hebben op de bezittingen van de overledene. Banken en diverse instanties vragen vaak om deze verklaring zodat zij zeker weten dat ze juist handelen.
Sinds januari 2012 eisen de banken minder vaak een verklaring van erfrecht. Ze laten dit achterwege als er sprake is van een huwelijk of geregistreerd partnerschap, er geen testament is opgemaakt en het saldo op de rekeningen 100.000 euro niet overstijgt. Maar, de banken zullen een individuele afweging maken of een verklaring van erfrecht nodig is uit het oogpunt van zekerheid.

Verdeling erfenis

Kinderen en de langstlevende echtgenoot hebben ieder recht op een gelijk deel van de erfenis. Het deel van de kinderen wordt kindsdeel genoemd. Het kindsdeel is pas opeisbaar door de kinderen als de partner van de overledene overleden is.
Via een testament kan het deel dat kinderen krijgen worden beperkt. Maar kinderen houden altijd recht op hun legitieme portie.
Voorbeeld: Wanneer n van beide ouders, die in gemeenschap van goederen zijn getrouwd, overlijdt (zonder testament). De erfenis bestaat dan uit de helft (van de huwelijksgemeenschap). Als er drie kinderen zijn dan wordt de erfenis in vier gelijke erfdelen verdeeld. Het kindsdeel is dan 1/4 deel van de erfenis.

Legitieme portie

De legitieme portie is het erfdeel van een kind, na overlijden van beide ouders. Er wordt alleen gesproken over een legitieme vordering bij onterving, omdat alleen dan sprake is van het deel waar het kind recht op heeft.

Onterving

Er kunnen verschillende redenen zijn waarom ouders hun kinderen onterven. Dat kan bijvoorbeeld na een ruzie zijn, omdat de ouders vinden dat hun kinderen het goed genoeg hebben of omdat men het geld liever aan een goed doel schenkt. De kinderen kunnen altijd hun legitieme portie opeisen. Wanneer er twee kinderen zijn, dan heeft ieder van de kinderen recht op 1/4 deel van het vermogen.
Kinderen moeten de legitieme portie binnen vijf jaar opeisen.

Wat is erfbelasting?

Erfbelasting is de belasting die wordt geheven over erfenissen. Of er erfbelasting betaald moet worden, en hoeveel, hangt af van de hoogte van het bedrag van de erfenis en de relatie tussen erflater en ontvanger. In het verleden sprak men van successierecht. Sinds de inwerkingtreding van de nieuwe Successiewet in januari 2010 spreekt de wet van erfbelasting.

Waar zijn de regels over erfbelasting te vinden?

Wettelijke regels omtrent belasting, testament, erfenis of nalatenschap Erfbelasting wordt grotendeels geregeld in de Successiewet 1956 en de met deze wet samenhangende Uitvoeringsregeling schenk- en erfbelasting.

Wie betaalt de erfbelasting?

De ontvanger betaalt erfbelasting als hij erft van een persoon die op het moment van overlijden in Nederland woonde, of van een persoon die nog geen tien jaar in het buitenland woonde en de Nederlandse nationaliteit bezat. Er is een vrijstelling van toepassing, waarvan de hoogte afhankelijk is van de (familie)relatie met de erflater.

Wat zijn de tarieven van erfbelasting?

Afhankelijk van de relatie tussen erflater en ontvanger is een bepaalde vrijstelling van toepassing. Hoe hechter de band tussen erflater en ontvanger, hoe hoger het bedrag van de vrijstelling. Na aftrek van het vrijgestelde bedrag wordt over het restant belasting geheven. Ook de hoogte van het belastingpercentage is afhankelijk van de relatie tussen erflater en ontvanger. Lees de details van de belastingdienst over tarieven erfbelasting en vrijstellingsbedragen bij erfenissen.

Hoe wordt de erfbelasting berekend?

De belastingdienst heeft een handige rekenhulp ontwikkeld waarmee eenvoudig bepaald kan worden hoeveel belasting over een erfenis betaald moet worden: rekenhulp erfbelasting.

Erfrecht, beperken erfbelasting

Het is voor ouders mogelijk om het bedrag dat hun kinderen in de toekomst aan erfbelasting moeten betalen te beperken door hun jaarlijks een schenking te doen tot aan het maximale bedrag van vrijstelling. Indien de schenker het geld niet direct wil of kan uitbetalen, kan de uiteindelijke betaling van het bedrag worden uitgesteld tot na overlijden van de schenker. Een dergelijke papieren schenking dient door de notaris te worden vastgelegd.
Zie ook de pagina over: schenkingsrecht

Toelichting: wettelijk en testamentair erfrecht

Er zijn twee soorten erfrecht: wettelijk erfrecht en testamentair erfrecht. Van wettelijk erfrecht is sprake als er niets is vastgelegd in een uiterste wilsbeschikking (testament). In dat geval is de wettelijke regeling van toepassing, die is opgenomen in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek. Bij testamentair erfrecht is een en ander wel vastgelegd in een uiterste wilsbeschikking.
Wie erft van een in Nederland woonachtig persoon is meestal erfbelasting verschuldigd, ongeacht of het wettelijk of het testamentair erfrecht van toepassing is.

Een levenstestament is een speciale vorm van testament. Hierin worden belangrijke zaken geregeld voor situaties tijdens het leven. Bijvoorbeeld wanneer de persoon in kwestie door ziekte of ongeval niet meer zelf kan handelen. In een levenstestament kan iemand aangewezen worden die de belangen behartigt.

Navraag bankrekeningen of slapende tegoeden

Het is niet altijd bekend welke bankrekeningen de overledene in Nederland had. Zeker niet als het om inactieve of slapende rekeningen gaat. De Nederlandse Vereniging van Banken heeft een digitaal loket waar u met vragen hierover terecht kunt. Er zijn strikte voorwaarden aan het opvragen verbonden. Zo kan een verzoek tot informatie uitsluitend door een erfgenaam of executeur worden ingediend.
Zie: www.slapendetegoeden.nl

Europese Erfrechtverordening en rechtskeuze testament

Vanaf 17 augustus 2015 geldt de Europese Erfrechtverordening. Hierin is o.a. vastgelegd dat de rechtskeuze bepaalt welk recht van toepassing is op de afwikkeling van de nalatenschap. Het is alleen nog mogelijk om te kiezen voor het recht van het land van de nationaliteit (wat een beperking is in vergelijk met de oude situatie in Nederland).
Als in het testament geen rechtskeuze is vermeld dan geldt het recht van de laatste gewone verblijfplaats van de erflater. Hier kan alleen van worden afgeweken door in het testament op te nemen dat er gekozen wordt voor het recht van de nationaliteit. Een rechtskeuze die is gemaakt voordat de verordening in werking trad blijft geldig.

De Europese Erfrechtverordening is vooral een vooruitgang in praktische situaties zoals Nederlanders die een tweede huis in het buitenland hebben. Voorheen kon dat huis bij overlijden onder een ander erf- en belastingregime vallen.